شبکه اینترنت

در یک بیان کلی و ساده‌سازی شده، «شبکه اینترنت» صرفاً یک سیم است؛ یک سیم بسیار بلند که به‌تدریج میان کشورها و قاره‌ها گسترش یافته و دستگاه‌ها  (شامل سرورها، لپ‌تاپ‌ها، موبایل‌ها، کامپیوترها، دوربین‌های مداربسته، اشیا و غیره) را از نقاط گوناگون به هم متصل می‌کند و در بستر آن داده و اطلاعات منتقل می‌شود.

B       درگاه‌های ارائه اینترنت

اتصال کشورها به این سیم بلند، از سه طریق ممکن است: 1) اتصال زمینی 2) اتصال ماهواره‌ای 3) اتصال از زیردریا. بر خلاف انتظار عمومی که اینترنت را مرتبط با ماهواره یا کابل‌های زمینی تلفن می‌داند، استفاده از اتصالات زیر دریاها و اقیانوس‌ها به دلایل مختلف بیشتر مورد استقبال شرکت‌های توسعه‌دهنده اینترنت در دنیاست: اولاً این روش در اغلب موارد نسبت به اتصال زمینی ایمن‌تر است؛ چراکه دسترسی به کابل‌های قرار داده شده در اعماق دریاها و اقیانوس‌ها جز با دستگاه‌های خاص امکان‌پذیر نیست، ثانیاً نسبت به اینترنت ماهواره‌ای نیز سرعت و ظرفیت بالاتری دارد.[1]

شکل 1: ساختار کابل‌های زیردریایی اینترنت و نحوه نصب آن در زیر دریا

شکل 2: نقشه کابل‌های زیردریایی اینترنت[2]

در واقع اگرچه در سال‌های اخیر ارائه اینترنت ماهواره‌ای به‌واسطه پروژه «استارلینک» (Starlink) متعلق به شرکت «اسپیس ایکس»[3] یا سایر پروژه‌های رقیب آن مثل «پروژه کویپر» (Kuiper) از شرکت «آمازون»[4] یا پروژه «وان‌وب» (OneWeb) شرکت ماهواره‌ای «یوتل‌سَت»[5] بسیار پر سروصدا و رسانه‌ای شده است، اما باید دانست ایده اینترنت ماهواره‌ای به دهه ۱۹۹۰ میلادی/۱۳۷۰ شمسی و فعالیت شرکت‌هایی مثل «هیوزنت»[6]، «ویاسَت»[7] و «تله‌سَت»[8] باز می‌گردد.

در آن زمان برای پوشش اینترنت در یک منطقه مشخص، ماهواره‌های ارائه‌دهنده اینترنت را در مدار موسوم به «ژئو»[9] دور زمین قرار می‌دادند. ارتفاع بالای این مدار باعث می‌شد ماهواره بتواند مساحت زیادی را روی زمین پوشش‌دهی کند؛ ازاین‌رو از این ماهواره‌ها عمدتاً برای پوشش اینترنتی نواحی که دسترسی زمینی به آنها ناممکن است (مثل مناطق صعب‌العبور یا کشتی‌ها و هواپیماها) یا برقراری ارتباط در مواقع اضطراری (مثل وقوع زلزله، سیل، طوفان، جنگ و …) استفاده می‌شود.

شکل 3: نحوه پوشش اینترنت به وسیله ماهواره‌های GEO

در سوی دیگر مشکل ماهواره‌های GEO هزینه بالای تولید و ارسال آنها و احتمال تداخل با سایر امواج الکترومغناطیس در فضا، محدودیت پهنای باند و ظرفیت پایین انتقال داده بود. ضمن اینکه ارسال و دریافت داده از طریق این ماهواره‌ها زمان‌بر بود؛ برای ارتباط اینترنتی از این طریق – یعنی 1) ارسال درخواست از کاربر به ماهواره 2) سپس ارسال درخواست از ماهواره به سرور 3) ارسال پاسخ از سرور به ماهواره 4) نهایتاً رسیدن پاسخ نهایی از ماهواره به کاربر – در مجموع 144 هزار کیلومتر (4 بار 36000 کیلومتر فاصله ماهواره GEO تا زمین) باید طی می‌شد که این عدد معادل بیش از سه بار چرخیدن دور کره زمین است! این مشکل خصوصاً از زمانی که انتشار محتواهای سنگین چندرسانه‌ای مثل تصویر، ویدیو و بازی در اینترنت گسترش یافت نمود بیشتری پیدا کرد.

اما ایده پشت پروژه‌های اینترنت ماهواره‌ای اخیر نظیر «استارلینک»، «وان‌وب» و «کویپر» این است که به‌جای استفاده از ماهواره‌های زمین‌ایستای ژئو که فاصله زیادی از سطح زمین دارند، از ماهواره‌هایی در مدار «لئو»[10] (مدار پایینی زمین در فاصله نهایتاً 2000 کیلومتری از آن) استفاده کنند تا از این طریق تأخیر ارتباط را کاهش دهند.

البته ازآنجاکه ارتفاع مداری ماهواره‌های لئو پایین است و زمین‌ایستا نیستند[11]،  مساحت کمتری را روی زمین می‌توانند تحت پوشش قرار دهند و ازاین‌رو برای ایجاد پوشش پایدار، به‌جای یک عدد ماهواره نیاز به «منظومه ماهواره‌ای»[12] دارند. به همین علت برای اینکه بتوانند پوشش جهانی پایدار اینترنتی ارائه کنند، تله‌ست برای ساخت و ارسال 298 ماهواره، وان‌وب 648 ماهواره، کویپر 3236 ماهواره و استارلینک 42000 ماهواره به فضا برنامه‌ریزی کرده‌اند که این موضوع چالشی برای رگولاتوری و مدیریت پیشگیری از تداخل فرکانسی این حجم بالا از ماهواره را ایجاد می‌کند. ضمن اینکه با توجه به عمر تقریبی 5 تا 7 ساله هر کدام از این ماهواره‌ها، نگهداری این شبکه همچنان بسیار پیچیده و هزینه‌بر به نظر می‌رسد. علاوه‌براین، نگرانی حکومت‌ها از نقض حکمرانی‌شان بر فضای سایبر توسط اینترنت ماهواره‌ای و همچنین رقابت شرکت‌های توسعه درگاه‌های زمینی و دریایی اینترنت، همچنان از موانع جدی گسترش این فناوری هستند.

همه این موارد سبب شده است گسترش اینترنت همچنان باتکیه‌بر توسعه شبکه کابل‌های زیردریایی باشد. به‌طوری‌که تاکنون بیش از 1.5 میلیون کیلومتر (یعنی بیش از 37 بار دور زمین) کابل اینترنت توسط اپراتورهای جهانی اینترنت در زیر دریاها خوابانده شده است و حتی رقابت بزرگی میان چین و آمریکا بر سر توسعه این شبکه شکل گرفته[13] و شرکت‌های مطرح حوزه فاوا (فناوری اطلاعات و ارتباطات) مثل «متا»، «گوگل» یا «چایناموبایل»[14] سرمایه‌گذاری‌های بزرگی بر نوسازی و گسترش این کابل‌ها انجام می‌دهند.[15]

شکل 4: نمای زنده از موقعیت حدود 6000 ماهواره شرکت «استارلینک» (سمت راست) و 633 ماهواره شرکت «وان‌وب» (سمت چپ) [16] و [17]

شکل 5: نقشه رسمی پوشش اینترنت استارلینک در بهار 1403 (آبی روشن: مناطق دارای اینترنت/ آبی تیره: مناطق در دست اقدام در آینده)[18]

جدول 1: مقایسه مزایا، معایب و کاربرد روش‌های مختلف ارائه اینترنت

B       اتصالات اینترنت

شبکه اینترنت، از سه طریق زمینی، دریایی و ماهواره‌ای میان قاره‌ها و کشورها گسترش یافته است. اما اتصال دستگاه‌ها (اعم از سرورها، لپ‌تاپ‌ها، موبایل‌ها، کامپیوترها، دوربین‌های مداربسته و غیره) به شبکه و تبادل داده‌ها میان آنها با استفاده از مسیرهای فیزیکی یا بی‌سیمی صورت می‌گیرد که به آن «محیط (یا رسانه) انتقال داده»[19] می‌گویند. انتخاب محیط مناسب برای انتقال داده‌ها به عوامل مختلفی مانند سرعت انتقال سیگنال، فاصله جغرافیایی بین دو دستگاه متصل به شبکه، هزینه راه‌اندازی و نگهداری شبکه و قابلیت اطمینان بستگی دارد.

C کابل مسی

کابل مسی یکی از رایج‌ترین رسانه‌های انتقال داده در شبکه‌های کامپیوتری است که از رشته سیم‌های مسی برای انتقال سیگنال‌های الکتریکی استفاده می‌کند. این نوع کابل‌ها در انواع مختلفی تولید می‌شوند که هر کدام برای کاربردهای خاصی مناسب هستند. مزیت اصلی کابل‌های مسی تولید آسان و قیمت مناسب، سهولت نصب و راه‌اندازی و عیب‌یابی آسان آن توسط تعمیرکار حتی مبتدی و همچنین قابلیت انعطاف آن است که سبب می‌شود در محیط‌های مختلف استفاده شود. البته مسئله تداخل الکترومغناطیس و ایجاد سیگنال اضافی (نویز) از سایر سیگنال‌های محیط روی سیم از جمله معایب آن است.

شکل 6: سیم مسی از نوع «زوج به هم تابیده» (UTP)[20] که در شبکه LAN کاربرد دارد. (تصویر راست) کابل مسی از نوع «هم‌محور» (کوآکسیال)[21] که برای انتقال سیگنال تلویزیونی و مخابراتی کاربرد دارد. (تصویر چپ)

C امواج رادیویی

امواج رادیویی نوعی تابش الکترومغناطیسی هستند که می‌توانند برای انتقال اطلاعات در مسافت‌های طولانی به‌صورت بی‌سیم استفاده شوند. برای مثال پوشش مخابراتی تلفن‌های همراه یا فناوری «بلوتوث»[22] یا مودم‌های بی‌سیم (وای‌فای) کاربردهایی از امواج رادیویی در زمینه ارتباطات و انتقال اطلاعات است. مزیت اصلی این امواج این است که می‌توانند بدون نیاز به هرگونه رسانه فیزیکی مانند سیم یا کابل و از طریق هوا یا خلأ یا از میان درختان و ساختمان‌ها، داده‌ها را در برد بلند منتقل کنند. البته باتوجه‌به اینکه این امواج در محیط منتشر می‌شوند، احتمال رهگیری آنها و دسترسی دیگران به اطلاعات سیگنال وجود دارد.

شکل 7: طیف امواج الکترومغناطیسی به همراه کاربرد امواج رادیویی

جدول 2: محدوده فرکانسی امواج مختلف رادیویی و کاربرد هر یک از آنها

C فیبر نوری

فیبر نوری[23] در واقع رشته‌ای باریک و بلند از یک ماده شفاف مانند شیشه یا پلاستیک است که می‌تواند نور را از یک سر به سر دیگر منتقل کند. این تارها در بسته‌هایی به نام کابل‌های نوری مرتب شده‌اند و برای انتقال اطلاعات در مسافت‌های طولانی با سرعت بالا و پهنای باند وسیع استفاده می‌شوند.

شکل 8: ساختار نوعی از کابل‌های فیبر نوری و انتقال نور از طریق آن

در این روش اطلاعات و داده‌های رایانه‌ای در قالب یک سیگنال دیجیتال الکتریکی به دیودهای لیزری یا نوری (LED) ارسال شده و از طریق آن تبدیل به نور[24] می‌شود. سپس نور از طریق کابل‌های فیبر نوری به مقصد موردنظر منتقل و در مقصد با کمک یک آشکارساز نوری مجدداً تبدیل به سیگنال دیجیتال شده و در رایانه خوانده می‌شود.

شکل 9: فرایند انتقال اطلاعات دیجیتال از طریق فیبر نوری

ازآنجاکه داده‌ها در فیبر نوری با سرعت نور منتقل می‌شوند، این روش نسبت به کابل‌های مسی (با متوسط سرعت 300 مگابیت بر ثانیه) و امواج رادیویی (حداکثر سرعت چند ده گیگابیت بر ثانیه مربوط به فناوری 5G) سرعتی چندین برابر بیشتر (در رده چند صد گیگابیت بر ثانیه) را می‌تواند ارائه ‌کند که البته مقدار آن باتوجه‌به ماهیت نور، از حیث نظری نامحدود است و می‌تواند بسته به کیفیت تجهیزات بیشتر از این مقدار نیز افزایش یابد. ضمن اینکه در این روش افت کیفیت بسیار پایین است و سیگنال می‌تواند تا مسافت‌های بسیار طولانی ارسال شود.

علاوه‌براین فیبر نوری در برابر تداخل الکترومغناطیسی مقاوم بوده و امکان شنود و هک آن پایین است. البته هزینه تولید کابل‌های فیبر نوری نسبت به کابل‌های مسی عموماً گران‌تر است و نصب آن نیازمند تخصص و تجهیزات خاص است.

بااین‌وجود باتوجه‌به افزایش روزافزون کاربران اینترنت و تقاضا برای پهنای باند بیشتر و سرعت‌های بالاتر،  قابلیت‌های فیبر نوری سبب شده است کشورهایی که در حوزه اقتصاد دیجیتال چشم‌انداز ویژه‌ای برای خود طراحی کرده‌اند در سال‌های اخیر تمرکز و سرمایه‌گذاری‌ ویژه‌ای بر توسعه اینترنت مبتنی بر شبکه فیبر نوری داشته باشند.[25]

جالب اینکه در رقابت برای توسعه شبکه فیبر نوری، کشورهای شرقی از رقبای غربی خود جلوتر هستند[26] و دراین‌بین آمریکا هم برای جبران عقب‌افتادگی خود در توسعه فیبر نوری تا سال ۱۴۱۰/۲۰۳۰، بودجه ۴۲ میلیارد دلاری تخصیص داده[27] که بزرگترین سرمایه‌گذاری بر اینترنت پرسرعت در این کشور است.[28]

شکل 10: تعداد مشترکین فیبر نوری در کشورهای اروپایی در سال ۱۴۰۰/۲۰۲۰ و میزان رشد پیش‌بینی شده تا سال ۱۴۰۵/۲۰۲۶ [29]

در ایران نیز پروژه توسعه شبکه فیبر نوری از بهمن‌ماه سال ۱۴۰۰ به‌صورت رسمی آغاز شده و بر اساس هدف‌گذاری شورای عالی فضای مجازی کشور این پروژه تا سال 1404 دسترسی حداقل ۲۰ میلیون خانوار (یعنی بیش از ۷۵ درصد مردم ایران) به اینترنت پر سرعت شبکة فیبر نوری را فراهم می‌کند.[30]

شکل 11: مقایسه میزان پوشش فیبر نوری در کشور و نواحی تحت پوشش آن در شهر تهران در آبان و بهمن ۱۴۰۲ (منبع: نقشه پوشش فیبر نوری کل کشور در سامانه طرح ملی فیبر نوری ایران)[31]

B       طرز کار اینترنت

ارتباطات در اینترنت شباهت بسیار زیادی به نامه‌رسانی از طریق پست در شهرها دارد. در واقع همان‌طور که تمام ساختمان‌ها و خانه‌های شهر دارای کد پستی هستند که به پستچی کمک می‌کند مقصد پیام را پیدا کند، در اینترنت نیز هر دستگاهی که به شبکه متصل شده و وارد کلان‌شهر مجازی می‌شود، به‌صورت خودکار از طرف شرکت «ارائه‌دهنده اینترنت» (ISP)[32] که با آن قرارداد دارد (مثل شرکت مخابرات، همراه اول، ایرانسل، شاتل و …) یک «نشانی پروتکل اینترنت» یا به‌اختصار انگلیسی «آی‌پی» (IP) دریافت می‌کند. این نشانی مانند کد پستی در پست، مشخص می‌کند مبدأ و مقصد اطلاعاتی که قرار است در شبکه منتقل شود کجاست؛ برای مثال داده‌های تماس صوتی اینترنتی میان کاربری با آی‌پی «5.219.61.255» مربوط به شهر اصفهان و کاربری با آی‌پی «219.93.183.103» مربوط به شهر کوالالامپور مالزی ردوبدل می‌شود.

شکل 12: هر دستگاه بسته به مکانی که از آن به اینترنت متصل می‌شود، آی‌پی متفاوتی دریافت می‌کند. (تصویر بالا: اطلاعات مکانی تقریبی یک دستگاه با آی‌پی ایران / تصویر پایین: اطلاعات مکانی تقریبی یک دستگاه با آی‌پی مالزی)

تبادل اطلاعات میان کاربران و سایت‌های اینترنتی نیز فرایند مشابهی دارد. در واقع صاحبان سایت‌های اینترنتی، کدهای برنامه‌نویسی و اسناد چندرسانه‌ای سایتشان (نظیر متن، عکس، ویدیو و صوت‌) را روی رایانه‌های مخصوصی به نام «سرور»[33] بارگذاری می‌کنند. این سرورها نیز مانند سایر دستگاه‌های متصل به اینترنت، نشانی آی‌پی اختصاصی[34] خود را دارند که مشخص می‌کند در کجای کلان‌شهر اینترنت قرار دارند.

شکل 13: محل نگهداری سرورهای یک شرکت ایرانی ارائه‌دهنده خدمات میزبانی وب

جدول 3: چند مثال از پایگاه‌های اینترنتی مختلف به همراه نشانی آی‌پی آنها

اما همان‌طور که برای پست نامه، حفظ کد پستی دشوار است و افراد از نام خیابان‌ها و کوچه‌ها برای دادن نشانی مقصد استفاده می‌کنند، در اینترنت نیز به‌جای اینکه کاربران نشانی آی‌پی سایت‌های مختلف را حفظ کنند، از نام دامنه استفاده می‌شود. برای این منظور همه شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت، اسامی تمام دامنه‌ها به همراه نشانی آی‌پی سرور مرتبط با آنها را در سرورهای موسوم به «ساناد»[35] (DNS) ثبت می‌کنند. لذا تمام درخواست‌های کاربران برای مراجعه به سایت‌های مختلف ابتدا به این سرورها ارسال می‌شود و پس از مشخص‌شدن نشانی آی‌پی سایت و محل قرارگیری سرور آن، درخواست کاربر به سایت مذکور ارسال می‌شود.

به‌عنوان‌مثال کاربری که قصد دسترسی به صفحه اول تارنمای «ابری‌شهر» را دارد:

• ابتدا با تلفن همراه خود از طریق وای‌فای یا سیم‌کارت به اینترنت متصل می‌شود و بلافاصله از طرف شرکتی که اینترنت خود را از آن تهیه کرده است (برای مثال شرکت مخابرات ایران) یک نشانی آی‌پی موقت[36] دریافت می‌کند؛ مثلاً «109.72.8».
• پس از برقراری اتصال، کاربر نام دامنه سایت موردنظر خود (در اینجا «ir») را در مرورگر اینترنت وارد می‌کند. اما ازآنجاکه برای برقراری ارتباط در اینترنت نیاز به نشانی آی‌پی است، ابتدا مرورگر از سرور ساناد شرکت مخابرات (که آی‌پی آن را از قبل ذخیره دارد، مثلاً: 8.8.8.8) استعلام می‌کند تا آی‌پی سروری که تارنمای ابری‌شهر روی آن قرار دارد شناسایی شود: پاسخ می‌شود «79.143.86.154».

شکل 14: اطلاعات آی‌پی و سرور پایگاه اینترنتی «ابری‌شهر»

• اکنون با معلوم بودن آی‌پی مبدأ (کاربر) و مشخص‌شدن آی‌پی مقصد (تارنمای ابری‌شهر) ارتباط می‌تواند برقرار شود. لذا مرورگر، درخواستی را در قالب یک پاکت‌نامه کوچک – که به آن «بسته داده»[37] می‌گویند – از فرستنده «109.72.8» به گیرنده «79.143.86.154» حاوی «درخواست نمایش صفحه اول سایت» به شبکه اینترنت روانه می‌کند.

شکل 15: نمای مفهومی از یک بسته داده که مثل نامه روی سربرگ آن مشخصاتی نظیر نشانی آی‌پی فرستنده و گیرنده درج می‌شود (24 بایت) و داده‌هایی که قصد تبادل آن وجود دارد (تا سقف 64 کیلوبایت) الصاق می‌شود.

• سرور «ابری‌شهر» نیز پس از دریافت و بررسی بسته داده، اطلاعات مورد درخواست را – این‌بار از مبدأ «نشانی آی‌پی سرور» به مقصد «نشانی آی‌پی کاربر درخواست‌کننده» – به‌عنوان پاسخ ارسال می‌کند و ارتباط کامل می‌شود.

شکل 16: نمای مفهومی از فرایند درخواست و دریافت اطلاعات در اینترنت ( مرحله 1: اختصاص آی‌پی به کاربر/ مرحله 2: ارسال درخواست به ساناد/ مرحله 3: انتقال درخواست به سرور سایت/ مرحله 4: دریافت پاسخ)

مشابه همین فرایند در ارسال و دریافت پیام متنی، صوتی و تصویری از طریق پیام‌رسان یا به‌روزرسانی نرم‌افزار یا ارسال و دریافت داده موقعیت مکان‌یاب و اساساً هر نوع ارتباط دیگر در بستر شبکه اینترنت رخ می‌دهد و اطلاعات از طریق بسته‌های داده تکه‌تکه شده که مبدأ و مقصد آنها از طریق نشانی آی‌پی مشخص شده است منتقل می‌شوند که به این روش انتقال داده، پروتکل «TCP/IP»[38] می‌گویند.

در این میان اگر شبکه مشابه بزرگراه در نظر گرفته شود، علاوه‌بر سرعت تک‌تک خودروها (بسته‌های داده)، هر قدر تعداد لاین جاده بیشتر باشد، تعداد خودرویی که در یک لحظه از جاده عبور می‌کنند نیز بیشتر خواهد شد. ازاین‌رو هر قدر در زیرساخت شبکه‌ای که از طریق آن اتصال به اینترنت برقرار می‌شود، از تجهیزات با «پهنای باند»[39] بالاتر استفاده شود، تعداد بسته‌های داده‌ای که در یک لحظه می‌تواند از دستگاه ارسال و در شبکه مسیریابی شود و سپس پاسخش به آن بازگردد بیشتر می‌شود؛ و این یعنی سرعت و کیفیت بالاتر ارتباط.

شکل 17: نمای مفهومی از انتقال اطلاعات از طریق بسته داده و اثر پهنای باند شبکه بر سرعت انتقال

جدول 4: مقایسه حداکثر پهنای باند زیرساخت‌های مختلف اتصال اینترنت (از حیث نظری)[40]

اما همچنین همان‌طور که در دنیای حقیقی ارسال و دریافت بسته پستی در داخل یک کشور، به علت فاصله مکانی کوتاه‌تر و واسطه‌های کمتر، سریع‌تر و ارزان‌تر از ارسال و دریافت بسته پستی بین‌الملل است، در اینترنت هم هرچه مکان سرور مورد درخواست، نزدیک‌تر باشد – مثلاً در ایران باشد – در مقایسه با سروری که دورتر است – مثلاً در آلمان قرار دارد –  ارتباط و تبادل اطلاعات عموماً سریع‌تر و ارزان‌تر خواهد بود؛ و این دقیقاً یکی از اهداف اصلی توسعه شبکه‌های اینترنت داخلی موسوم به «شبکه ملی اطلاعات» در کشورهای مختلف است.

شکل 18: مقایسه میزان تأخیر اتصال[41] به سرور abrishahr.ir (واقع در ایران) و google.com (واقع در آمریکا) با آی‌پی ایران

شکل 19: میزان تأخیر اتصال به سرور «abrishahr.ir» از آی‌پی کشورهای مختلف

[1] https://peivast.com/p/187177

[2] https://www.submarinecablemap.com

[3] شرکت «اسپیس ایکس» (SpaceX) در سال ۱۳۸۱/2۰۰۲ توسط ایلان ماسک با ایده اصلی تبدیل کردن فضا به یک فرصت تجاری تاسیس شده است.

[4] «آمازون» (Amazon) یک شرکت آمریکایی است که در سال ۱۳۷۳/۱۹۹۴ ابتدا صرفاً به عنوان یک فروشگاه اینترنتی آغاز بکار کرد اما اکنون به بزرگترین خرده‌فروشی جهان تبدیل شده و به توسعه خدمات زیرساخت اینترنت نیز می‌پردازد.

[5] اپراتور ماهواره‌ای «یوتل‌ست» (Eutelsat) یک شرکت فرانسوی تأسیس شده در سال 1356/1977 است که فعالیت اصلی آن ارائه خدمات پوشش تلویزیون و رادیوهای ماهواره‌ای می‌باشد.

[6] «HughesNet» یکی از قدیمی‌ترین شرکت‌ها در زمینه ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای به مناطق روستایی و دورافتاده در کشور آمریکا است.

[7] شرکت «ViaSat» در سال 1365/1986 با هدف توسعه سیستم‌های ارتباطی ماهواره‌ای برای کاربردهای نظامی تاسیس شد، اما هم‌اکنون یکی از بزرگترین ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت ماهواره‌ای به مشتریان خانگی و تجاری است.

[8] شرکت کانادایی «Telesat» در سال ۱۳۴۹/۱۹۶۹ در زمینه ارائه خدمات ماهواره‌ای رسانه‌ای تأسیس شد.

[9] مدار GEO (Geostationary orbit) محدوده‌ای از فضای اطراف کره زمین در فاصله 36000 کیلومتری از خط استوا است که اگر ماهواره‌ای در آن قرار بگیرد نسبت به زمین ثابت و بدون جابه‌جایی در یک نقطه باقی خواهد ماند.

[10] Low Earth Orbit (LEO)

[11] یعنی بر خلاف ماهواره‌های ژئو که نسبت به زمین ثابت‌اند، ماهواره‌های لئو بسته به ارتفاع مداری‌شان در حال گردش با سرعت‌های مختلف به دور زمین‌اند.

[12] Satellite constellation

[13] https://zaviehmag.ir/?p=13615

[14] https://zaviehmag.ir/?p=18351

[15] برای اطلاعات بیشتر درباره کابل‌های زیردریایی اینترنت به مطالعه این پیوند مفید است: b2n.ir/submarine-cable

[16] https://satellitemap.space

[17] وجود ماهواره در مناطق مختلف الزاماً به معنای داشتن پوشش اینترنت در آن منطقه نیست.

[18] https://www.starlink.com/map?view=availability

[19] Data Transmission Medium

[20] Unshielded Twisted Pair

[21] Coaxial Cable

[22] Bluetooth

[23] Optical Fiber

[24] از آنجا که اطلاعات در سیگنال دیجیتال با ترکیبی از «صفر» و «یک» ها کد می‌شود، می‌توان با معادل کردن پالس‌های «تابش» و «عدم تابش»، اطلاعات دیجیتال را تبدیل به سیگنال نوری کرد.

[25] https://zaviehmag.ir/?p=9019

[26] https://peivast.com/p/186836

[27] https://dgto.ir/31y3

[28] https://gerdab.ir/fa/news/36084

[29] https://peivast.com/p/179470

[30] https://gerdab.ir/fa/news/36082

[31] https://iranfttx.ir/coverage

[32] Internet Service Provider

[33] Server

[34] پایگاه‌های اینترنت ممکن است برای پاسخ‌گویی سریع‌تر به مراجعه‌کنندگان خود از سرورهای متعدد در شهرها و کشورهای مختلف استفاده کنند که در اینصورت آی‌پی هر سرور متفاوت بوده اما همگی مربوط به یک سایت اند.

[35] سرواژه «سامانه نام دامنه» یا به انگلیسی «Domain Name Server»

[36] با توجه به محدود بودن تعداد شماره‌های آی‌پی، معمولاً آی‌پی‌ها توسط شرکت‌های ISP به صورت موقت و اشتراکی میان دستگاه‌های مختلف توزیع می‌شود.

[37] Packet Data

[38] Transmission Control Protocol/Internet Protocol

[39] Bandwidth

[40] مقادیر عملی ممکن است با توجه به شرایط محیطی و کیفیت تجهیزات، متفاوت از مقادیر نظری محاسبه شده باشد.

[41] Ping